- Get link
- Other Apps
Featured Post
Posted by
Maendeleo Vijijini
on
- Get link
- Other Apps
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjFZA4lf1UtdRIVkugX8CsIpJhKkA1yuT5cmj0p4gu6p09u_CD-7SJgxhs0TLVP-djlb4hMXN3xDBmET01iD7d3ZoZT9RyrTo5ROzJBd1xqKKl728KBdARR9OC5o7J-EMTAEWT77g2hHYKS/s640/ngo%2527mbe+wa+nyanda+za+juu.jpg)
Imeandaliwa na
MaendeleoVijijini Blog
JANUARI 2016, Shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Kilimo
(FAO) lilitoa ripoti inayoeleza kwamba wafugaji na watunga sera ulimwenguni walikuwa
wakihangaika katika kutunza baioanuai ya wanyama ili kuongeza uzalishaji na
akiba ya chakula katika sayari yenye joto kali na msongamano wa watu.
Lakini shirika hilo likaonya kwamba, kutokana tafiti
mbalimbali zinazofanywa katika kutafuta aina ya wanyama chotara au wa
kutengeneza watakaomudu matarajio ya uzalishaji bora, kuna hatari ya jamii
muhimu za asili za wanyama kutoweka na kutaka ziwepo juhudi za makusudi za
utafiti endelevu wa wanyama chotara (genetic breeds).
Kwa mujibu wa Ripoti ya Pili isemayo The State of the World'sAnimal Genetic Resources for Food and Agriculture, ambayo MaendeleoVijijini inayo nakala yake, asilimia 17 (jamii 1,458) za
wanyama wa kufuga duniani ziko hatarini kutoweka kabisa, wakati hali ya
kutoweka kwa wanyama wengine (asilimia 58) haijulikani kutokana na kutokuwepo
kwa takwimu kuhusu wingi na uwepo wa wanyama hao.
Inaelezwa kwamba, karibu jamii 100 za wanyama wa kufugwa
zimetoweka duniani katika kipindi cha mwaka 2000 na 2014.
Rekodi za nchi mbalimbali zinaonyesha kwamba, uzalishaji wa
wanyama kwa kutumia jamii tofauti tofauti (cross-breeding) ndio unaosababisha
kutoweka kwa jamii za asili za wanyama hao.
Changamoto nyingine inayosababisha kutoweka kwa wanyama ni
matumizi ya wanyama wasio wa asili ya nchi husika (non-native breeds), sera
dhaifu na taasisi zinazosimamia sekta ya mifugo, kutoweka kwa mfumo wa asili wa
uzalishaji wanyama, na kupuuza kwa jamii za wanyama ambazo zinaelezwa kwamba
hazina ubora katika upande wa uzalishaji wa kibiashara.
Ulaya na eneo la Caucasus, na Marekani ni maeneo mawili
duniani ambayo yako katika hatari zaidi ya kutoweka kwa wanyama wa asili na kwa
maana nyingine, idadi kubwa ya jamii ya wanyama wa kufuga walio hatarini
kutoweka iko Ulaya na eneo la Caucasus.
Maeneo yote hayo yanaelezwa kwamba yana viwanda vinavyotumia
baadhi tu ya wanyama katika kuzalisha bidhaa zao na wanatumia jamii wachache
sana za wanyama hao.
Kwanini baioanuai ni muhimu
MaendeleoVijijini inaamini kwamba, jenetiki zinatoa fursa kwa wakulima na wafugaji kuboresha jamii
zao za mifugo na kuendana na idadi ya wanyama katika mabadiliko ya kimatingira
na mabadiliko ya mahitaji.
"Kwa maelfu ya miaka, wanyama wa kufuga kama kondoo, kuku
na ngamia, wametoa mchango wa moja kwa moja kwa maisha na usalama wa chakula
kwa mamilioni ya watu," alisema Mkurugenzi Mkuu wa FAO José Graziano da
Silva, "Hiyo inahusisha asilimia 70 ya watu maskini duniani ambao kwa sasa
wanaishi vijijini."
"Baioanuai ya wanyama ni muhimu kuiangalia katika
changamoto zijazo," kwa mujibu wa Mkurugenzi Mkuu, ambaye aliongeza wakati
huo kwamba ripoti hiyo "kusisitiza jitihada bora za kuhakikisha aina za
wanyama zinatumika na kuendelezwa ili kuongeza uhakika wa chakula duniani, na
waendelee kuwepo kwa vizazi vijavyo."
Miongoni mwa changamoto zilizopo na zijazo ni pamoja na
mabadiliko ya tabianchi, kuibuka kwa magonjwa mbalimbali, uhaba wa ardhi na
maji, mahitaji ya soko lisilotengemaa, ambazo zinaonyesha umuhimu kuliko hata
awali wa kuhakikisha akiba (genetic resources) ya aina bora za asili za wanyama
zinatunza na kutumiwa kwa matumizi endelevu.
Kwa sasa, spishi 38 na jamii tofauti 8,774 za ndege wa kufuga
na wanyama zinatumiwa kwenye kilimo na uzalishaji wa chakula.
Kuanzisha akiba ya mbegu
asilia
Jumla ya nchi 129 zilishiriki katika uhakiki mpya wa dunia,
ambao ulikuja takriban mlongo mmoja baada ya kufanyika uhakiki wa kwanza wa
akiba ya mbegu za wanyama (animal genetic resources) mwaka 2007.
"Takwimu tulizokusanya zinaonyesha kwamba kuna jitihada
zilizofanyika kupunguza idadi ya wanyama walio hatarini kutoweka tangu uhakiki
wa kwanza ulipofanyika," alisema Beate Scherf, Ofisa Mifugo wa FAO na
mwandishi mwenza wa ripoti hiyo. "Na serikali kwa ujumla zimechukua hatua
za kunusuru kutoweka kwa aina hizo za wanyama na wanatunza vyema aina zao za
asili."
Ripoti hiyo inaonyesha kwamba serikali zimeendelea kutambua
umuhimu wa matumizi na maendeleo endelevu ya aina asilia za wanyama.
Wakati FAO ilipochapisha uhakiki wa kwanza mwaka 2007, kulikuwa
na nchi zisizofikia hata 10 ambazo ziliripoti kuanzisha akiba ya mbegu asilia. Idadi
hiyo kwa sasa imeongezeka hadi kufikia nchi 64, na nyingine 41 zina mipango ya
kuanzisha akiba za mbegu hizo (gene bank), kwa mujibu wa ripoti hiyo
iliyotolewa mapema Januari 2016.
Na jitihada hizi zinazaa matunda, mtaalamu huyo anasema:
"Katika kipindi cha mlongo uliopita, nchi kadhaa barani Ulaya zimewekeza
sana katika kujenga mifumo ya kubadilishana taarifa na uanzishaji wa akiba za
mbegu kama tahadhari ya kiusalama," kwa mujibu wa Scherf.
Ushirikiano wa kikanda kama taasisi mpya ya European Gene Bank
Network (Eugena) ni muhimu katika kudhibiti na kuboresha jamii za wanyama kwa
siku zijazo, na zinapaswa kuungwa mkono na wahifadhi wa wanyama hai katika
mazingira yao ya asili.
Uhifadhi wa wanyama hai pia unatambua utamaduni na thamani ya
mazingira ya kuwepo kwa idadi ya kutosha ya wanyama hai wa jamii tofauti.
Nchi 177 tayari zimekwishaanzisha Waratibu wa Kitaifa na nchi 78
zimeanzisha makundi ya ushauri yanayohusisha wataalamu kutoka sekta mbalimbali
na kusimamia jitihada za kitaifa katika kutunza jamii asilia za wanyama.
Kuongezeka kwa biashara ya mbegu
MaendeleoVijijini inaamini kwamba, hali hiyo imekuja katika kipindi cha kupanua soko la dunia la
ufugaji wanyama na mbegu za mifugo (livestock semen), mara nyingi kwa malengo
ya kupandisha wanyama wa jamii tofauti, huku nchi nyingi zinazoendelea zikiwa
waagizaji wakuu ingawa baadhi zinasafirisha nje mbegu hizo.
Wakulima na watunga sera katika nchi zinazoendelea wamebariki
uagizaji wa mbegu chotara kama njia ya kuongeza uzalishaji wa mifugo yao –
kuongeza wingi wa maziwa, kwa mfano, au kupunguza umri wa asili wa ukuaji wa
mnyama.
Lakini kama mipango haiku sawa, upandishaji wa aina tofauti za
wanyama unaweza kushindwa kupunguza uzalishaji na kusababisha kupotea kwa tabia
kama vile uwezo wa kukabiliana na mazingira ya joto kali, uhaba wa maji,
malisho duni, mazingira yasiyoridhisha, uwanda wa juu na changamoto nyinginezo
za mazingira ya uzalishaji.
(Makala haya imeandaliwa na www.maendeleovijijini.blogspot.com,
simu: 0656-331974, kwa hisani ya UN News).
Comments
Post a Comment